Kollagen undir smásjánni: Hvað segja vísindin?

Skiptar skoðanir eru um ágæti kollagen bætiefna, enda eru nýjungar ávallt umdeildar þar til rannsóknir sýna óyggjandi fram á kosti eða galla. Sumir læknar segja að kollagen sé vita gagnlaust, á meðan aðrir mæla með því við ýmsum kvillum.

Vitneskjan um kollagen er ekki ný af nálinni. Það var fyrst rannsakað fyrir hart nær tveimur öldum í Evrópu af efnafræðingunum Jean Dumas¹ og Jean-Louis Prévost². Þeir lýstu kollageni sem próteini sem gefur bandvef (t.d. húð, beinum, sinum og liðbönum) form og styrk. Það var þó ekki fyrr en á tuttugustu öldinni að kollageni var nánar lýst sem spírali af fjölpeptíðum^3,4. Belgíski læknaprófessorinn Paul Börnstein⁵ vann brautryðjendastarf fyrir sextíu árum þegar hann þróaði aðferð til að einangra kollagen úr vefjum dýra við rannsóknir sínar á gróanda sára^6.Tuttugu árum síðar þróuðu pólskir vísindamenn aðferðina í þá mynd sem stuðst er við í dag⁷.

Samkvæmt Google-leitarorðum vaknaði áhugi almennings á kollagen bætiefnum fyrir um tíu árum og jókst framboðið samhliða. Þau eru nú víða markaðssett sem rík af peptíðum sem finnast jafnframt í skinni og beinasoði, en slíkt fæði er lítið á borðum hjá nútímamanninum. Rannsóknum hefur sömuleiðis fjölgað og birtast yfir 30.000 rannsóknir þegar leitað er í vísindagagnagrunni PubMed um tengsl kollagens og heilsu (e. collagen and health). Áður en við skoðum megin innihald rannsókna á kollageni er vert að byrja á að rifja upp hvað kollagen er.

Algengasta prótein líkamans

Kollagen er eitt algengasta byggingarefni líkamans og telur um 30% af próteinum⁸. Líkt og timbur er notað til að reisa hús þá gefur kollagen ýmsum líffærum styrk, t.d. æðum, þörmum, lungum, beinum, brjóskvef, sinum, liðböndum og húð. Greindar hafa verið um 28 tegundir af kollageni, nefndar í þeirri númeraröð sem þær voru uppgötvaðar⁸. Kollagen I er algengast, en það finnst í sinum, beinum, æðum og húð. Aðrar algengar tegundir eru kollagen II í brjóski og kollagen III í fituvef. Kollagen tengist stundum öðrum efnum. Til dæmis binst kollagen við hýdroxýlapatít (kalsíum fosfat) í beinum sem gerir þau hörð en jafnframt nægilega sveigjanleg til að þola mikið álag. Vefir innihalda mismikið af kollageni. Á meðan um 75% af húð^9–11 og 27% af beinmassa¹² eru gerð úr kollageni I, þá inniheldur hreinn vöðvi eingöngu 1-2% kollagen (t.d. kjúklingabringa)¹³. Því fæst mun meira af kollagen-amínósýrum (glýsín, prólín og lýsín) með því að borða skinn eða beinasoð, í samanburði við kjötið en dæmigert vestrænt fæði er gjarnan lágt í glýsín og prólín. Líkaminn getur framleitt glýsín og prólín en til þess þarf hann aðgang að serín eða kólín og glútamat, sem öll ganga í gegnum nokkur umbreytingarferli með aðstoð fólats of fleiri næringarefna, en lýsín er lífsnauðsynleg amínósýra sem við þurfum að fá með fæðunni. Bæði glysín og glútamat eru eftirsóttar amínósýrur. Glýsín er nýtt sem byggingareining fyrir glútaþíón, sem oft er neft meistari andoxunarefna. Jafnframt er glýsín notað í porfýrín í blóðrauða og í kreatín, sem endurnýtir orku í vöðvum. Því ræðst það að miklu leyti af fæði hver aðfangakeðjan fyrir kollagenframleiðslu verður.

Er kollagen bætiefni gelatín?

Kollagen bætiefni eru framleidd úr fæðu sem við borðum venjulega lítið eða ekkert af, t.d. húð, beinum og brjóski. Þegar þessar afurðir eru hitaðar í vatni brotnar kollagen niður í smærri einingar sem kallast gelatín (matarlím). Til að framleiða kollagen í bætiefni er gelatín gjarnan leyst upp í enn smærri einingar með svokölluðu vatnsrofi (e. hydrolized) sem þá kallast lífvirk kollagen-peptíð. Þessi lífvirku peptíð samanstanda af tveimur eða þremur amínósýrum, sem líkaminn getur nýtt sér beint án þess að melta fyrst¹⁴. Lífvirkt þýðir í raun að næringarefni hefur virkni fyrir utan hefðbundnu næringareiginleika, en sýnt hefur verið að kollagen nýtist bæði til uppbyggingar stoðvefja og til að örva frumustarfsemi¹⁵.

Heil kollagen prótein eru samsett úr allt að 3000 amínósýrum sem í einfölduðu máli mynda þriggja-spírala byggingu af endurteknum röðum af glýsín og prólín, sem krosstengdir eru með lýsín. Það sem er markaðssett sem kollagen-bætiefni er því í raun ekki heilt kollagen prótein heldur lítil peptíð sem eitt sinn mynduðu kollagen prótein, t.d. í fiskiroði. Úr meltingunni ferðast þessi litlu kollagen-peptíð þangað sem þeirra er mest þörf, til bandvefs eins og húðar, beina og liðamóta¹⁶, en styrkleiki þess mælist hækkaður í blóðrás og húð eftir inntöku¹⁷. Eins er talið að þau örvi bandvefsfrumur til að framleiða meira kollagen gegnum viðtaka og stýra með því fjölgun, flutningi og sérhæfingu fruma^18,19. En þá er ekki öll sagan sögð, til að frumurnar geti smíðað nýtt kollagen þurfa þær aðstoð frá m.a. C-vítamíni, járni, sinki og vatni. Til að uppbygging kollagens fari eðlilega fram er því nauðsynleg að neyta fæðu sem innihalda þessi næringarefni. Skyrbjúgur var algengur fyrr á öldum en sést einstaka sinnum nú til dags vegna lélegs mataræðis, en rót sjúkdómsins er C-vítamínskortur sem kemur í veg fyrir eðlilega kollagenmyndun. Einkennin eru t.d. mikil þreyta og stoðkerfisverkir, sár sem gróa ekki og tannholdsbólga.

Kollagen-bætiefni eru því gerð úr sömu einingum og gelatín, en þau eru tekin hraðar upp um þarmana og nýtast líkamanum beint, án meltingar²⁰. Ólíkt gelatíni sem fæst keypt í matvöruverslunum innihalda kollagen bætiefni sjaldan aukefni, eins og salt og sykur, sem ekki er æskilegt að neyta í miklu magni.

Þegar kollagen-peptíð nýtast hve best

Það er við tvennar aðstæður sem kollagen-peptíð eru talin gagnast hve mest: Þegar líkamann skortir kollagen-peptíð eða hefur aukna þörf fyrir þau. Skortur getur myndast hjá þeim sem eru með skerta meltingu af einhverjum toga, t.d. af völdum bólgueyðandi lyfja eða magalyfja, eða vegna öldrunar²¹. Til að nýta prótein og steinefni úr fæðunni þarf góða meltingu með lágu sýrustigi í maga (pH 0,8-3,5) og gnægt af meltingarensímum. Lyf við bakflæði draga úr seytun magasýru og þar með getu til að melta prótein fyrir upptöku²². Hjá eldra fólki og í streituástand getur dregið úr seytun meltingarensíma í maga, brisi og smáþörmum. Auk þess hægist á kollagen framleiðslu upp úr þrítugu og einhæft mataræði getur sömuleiðis ýtt undir skort. Aukin þörf er t.d. þekkt hjá íþróttafólki þar sem kollagen-peptíð eru talin nýtast beint til að verja liði eða byggja þá upp^23–25.

Rannsóknir á kollagen-bætiefnum

Rannsóknir á kollagen-bætiefnum hafa verið vinsælar síðustu árin en hafa þarf í huga að í vísindasögunni er tiltölulega stutt síðan þau komu á sjónarsviðið. Vissulega eru framleiðendur oft að baki rannsóknunum sem getur rýrt trúverðugleika, en sama gildir um lyf og bóluefni.

Kollagen og húðin

Talsvert af rannsóknum sýna fram á gagnsemi kollagen-bætiefni fyrir húðina, þá helst fyrir sáragróanda, þurrk, öldrun og sýkingar. Yfirlitsgrein tók saman ellefu slembirannsóknir sem skoðuðu áhrif kollagen-bætiefna á húð²⁶. Þátttakendur tóku inn kollagen-bætiefni í styrkleika allt frá 2,5-10 grömm á dag í 8-24 vikur. Í samanburði við lyfleysu ályktuðu höfundar að kollagen-bætiefni hafa jákvæð áhrif á öldrun húðar og sáragróanda til lengri og skemmri tíma, auk þess að bæta teygjanleika (elastín), raka og þéttleika (kollagen) húðar. Þeir töldu frekari rannsókna þörf til að meta áhrif á varnarvegg húðarinnar og húðbólgu. Fleiri rannsóknir og safngreiningar á 20-70 ára konum (aðallega) hafa gefið álíka niðurstöður þar sem raki jókst, hrukkur minnkuðu og teygjanleiki húðar jókst eftir tveggja mánaða inntöku kollagen-bætiefni^27–31. Mesti sýnilegi munurinn var 50% grynnri hrukkur sem hélst fjórum vikum eftir að inntöku lauk. Tekin voru húðsýni hjá hluta af þáttakendum sem sýndi 65% meira forkollagen af gerð I og 18% meira af elastíni hjá þeim sem tóku kollagen bætiefni, í samanburði við lyfleysu²⁸. Elastín er prótein sem gefur húðinni teygjanleika og er byggt úr álíka amínósýrum og kollagen. Vísbendingar eru um að kollagen-peptíð geti örvað bandvefsfrumur til að framleiða elastín og dregið úr niðurbroti þess³². Minni ásýnd andlitslína er talið tengjst að hluta til bættu rakaástandi húðarinnar. Þriggja mánaða inntaka kollagen-bætiefni getur styrkt varnarvegg húðarinnar³³ og fjölgað rakaefnum í húð, sem sjá til þess að halda vökva í ysta húðlaginu og gefa húðinni mýkt^27,34–36. Kollagen-bætiefni hafa einnig reynst auka vöxt og styrkja neglur, en brotnum nöglum fækkaði um 42% í rannsókn einni³⁷. Í sömu rannsókn sögðu 80% þátttakenda að kollagen bætti útlit naglanna.

Áhrifin á húð hafa reynst mest hjá konum yfir þrítugt, en karlmenn eru sjaldan þátttakendur á áhrifum kollagens á húð.

2. Kollagen og liðamót

Kollagen-peptíð eru tekin upp um þarmana og hafa reynst safnast m.a. upp í brjóski, en þau eru talin örva brjóskfrumur til að framleiða utanfrumuefni³⁸, sem getur hjálpað fólki með liðvandamál. Þannig eru kollagen-bætiefni talin gagnast fólki með slitgigt^39–45, liðverki tengdum hreyfingu^46,47, álagseinkenni frá sinum (e. tendinopathy)^48,49, við líkamsrækt hjá öldruðum með vöðvarýrnun⁵⁰ og óstöðugleika í ökkla hjá íþróttafólki⁵¹, en ekki við að byggja upp vöðva⁵². Í rannsókn einni voru 147 íþróttamönnum skipt í tvo hópa þar sem annar hópurinn fékk kollagen-bætiefni og hinn lyfleysu sem innihélt fjölsykruna xanthan⁴⁶. Eftir sex mánaða leiktímabil reyndist íþróttafólkið sem fékk lífvirkt kollagen bætiefni hafa minni liðverki. Höfundar ályktuðu að kollagen bætiefni geti stutt við heilsu liðamóta og mögulega haft verndandi áhrif á liðamót hjá áhættuhópum með því að minnka líkur á hrörnun í liðamótum. Þá sýndi samantekt á sjö rannsóknum að sumum þátttakendum með liðverk batnaði eftir að taka inn kollagen-bætiefni^53–55. Að sama skapi hefur fjögurra mánaða inntaka kollagen-bætiefni bætt hreyfanleika liðamóta ásamt því að fólk getur hreyft sig lengur án þess að fá liðverki. Samanburðarhópurinn sem fékk lyfleysu sýndi engan bata. Ljóst er að kollagen-bætiefni eru mun heilbrigðari til inntöku við liðverkjum en bólgueyðandi lyf, sem til lengdar geta skaða smáþarmana og hindrað enn frekar upptöku kollagen-peptíða úr fæðunni ⁵⁶.

3. Kollgen og beinheilsa

Einblínt hefur verið á mikilvægi kalsíum í beinheilsu, en hlutfallslega er aðeins meira af kollageni í beinum^57–59. Fyrir sterk bein er því ekki nóg að fá einungis kalk úr fæðunni. Bein þurfa amínósýrur sem liggja að grunni kollagenmyndunar og fleiri næringarefni s.s. D- og K-vítamín sem eru nauðsynleg fyrir heilbrigði beina. Auk þess er styrktarþjálfun mikilvæg til að örva nýmyndun beins og auka beinþéttni.

Sýnt hefur verið að kollagen-bætiefni geta gagnast til að fyrirbyggja eða meðhöndla beinþynningu^60–62 en þau hafa reynst bæta beinþéttni hjá konum sem komnar eru yfir tíðahvörf og eru með aldurstengda minnkun í beinþéttni⁶³. Borin var saman beinþéttni í lærleggsháls og hryggsúlu hjá konum. Eftir 12 mánaða inntöku á kollgen I jókst beinmassi marktækt í samanburði við lyfleysu. Eins sýndi blóðrannsókn merki um aukna nýmyndun og minnkað niðurbrot beina⁶³. Þá hefur verið sýnt að til að koma í veg fyrir niðurbrot kollagens í beinvef er áhrifaríkara að gefa kollagen-ríkt fæði ásamt lyfjameðferð en að gefa lyf eitt og sér⁶⁴.

4. Kollagen og æðar

Stærsta æð líkamans, ósæðin, inniheldur m.a. próteinin kollagen og elastín sem gefa þessari mikilvægu æð styrk og teygjanleika. Ekki er vitað nákvæmlega af hverju þessi æð stífnar með árunum, sem í sumum tilfellum getur verið lífshættulegt ástand, en talið er að bæði próteinin komi við sögu⁶⁵. Kollagen-bætiefni innihalda peptíð sem talin eru nýtast til uppbyggingar þessara próteina í æðaveggjum, en styrkleiki þeirra í blóði mælist hærri eftir inntöku⁶⁶ og helst hækkaður í allt að sólahring⁶⁷.

Lífvirk kollagen-peptíð hafa reynst flýta fyrir bata hjá sjúklingum með 20-30% bruna⁶⁸. Þá hefur verið sýnt að kollagen-bætiefni geti flýtt fyrir að sár grói og hjálpað til við myndun nýrra blóðæða⁶⁹, en dýrarannsóknir sýna að sár gróa tvöfalt hraðar með kollagen-bætiefnum sem tekin eru þrisvar á dag í átta vikur⁷⁰. Í annarri rannsókn tóku heilbrigðir þátttakendur inn 8 grömm af kollagen-bætiefnum tvisvar á dag í sex mánuði⁷¹. Mældir voru nokkrir lífeðlisfræðilegir þættir við upphaf og lok rannsóknartímabils. Allir mælikvarðar studdu við betri æðaheilsu og engir fylgikvillar komu fram. Höfundar ályktuðu að kollagen-bætiefni hafi verndandi áhrif fyrir æðar hjá heilbrigðum einstaklingum⁷¹.

5. Kollagen og meltingarvegurinn

Frumur í meltingarvegi framleiða kollagen til að gera við og viðhalda heilbrigðum þarmavegg⁷². Vísbendingar eru um að kollagen bætiefni geti verndað slímhúð meltingarvegs⁷³ fyrir myndun magasárs af völdum ætandi efna, bólgueyðandi lyfja og streitu⁷⁴.

Rannsóknir sýna að kollagen-bætiefni eru örugg til inntöku og engar aukaverkanir komu fram í ofangreindum rannsóknum, en líkt og með annan mat er mælt með að kaupa afurð sem er líklegust til að vera ómenguð og frá fisk eða dýrum sem alist hafa upp við góðar aðstæður. Til dæmis eru minni líkur á mengun í fiskiroði heldur en nautabeini sem getur safnað í sig þungmálma ef dýrið er látið nærast á ónáttúrulean hátt eða elst upp við mengaðar aðstæður. Þar sem búið er að vatnsrjúfa kollagen-bætiefni þá er upptaka þeirra um meltingarveginn greið^20,75, en með því að borða roð, skinn, eða beinasoð hækkar kollagen-peptíð í blóði um 1-2 klst eftir að það er borðað á tóman maga og mælist hækkað í nokkrar klukkustundir⁷⁶.

Samantekt

Slembirannsóknir benda til þess að kollagen-bætiefni auki heilbrigði húðar, liðamóta, beina, meltingar og sáragróanda. Þau hafa það fram yfir hreint gelatín (matarlím) að líkaminn getur nýtt þau beint án þess að þurfa að melta afurðina og séu þau lífvirk, geta þau mögulega bætt starfsemi fruma. Ákveðnir hópar, þá helst þeim sem skortir amínósýrur fyrir uppbyggingu kollagens (t.d. vegna næringarskorts, magalyfja, öldrunar, streitu) eða hafa aukna þörf (t.d. íþróttafólk) virðast hafa mest gagn af kollegen inntöku. Þá er heilnæmara að taka slík bætiefni við liðeinkennum, frekar en bólgueyðandi lyf, sé þess kostur. Bólgueyðandi lyf auka m.a. líkur á magasári, meltingarvandamálum og lekum þörmum sem getur valdið fæðuóþoli og sjálfsofnæmissjúkdómum. Ómengað kollagen-bætiefni hefur ekki reynst hafa í för með sér aukaverkanir líkt og mörg lyf. Að þessu sögðu skal hafa í huga að líkaminn er heilbrigðastur þegar hann fær heilnæmt fjölbreytt fæði sem kemur úr ómengaðri náttúru⁷⁷.

Þakkir: Dr. Jóhanna Eyrún Torfadóttir, næringarfræðingur og doktor í lýðheilsuvísindum, fær þakkir fyrir yfirlestur og góðar athugasemdir.

Hagsmunaárekstrar

Undirrituð sinnti ráðgefandi starfi fyrir Feel Iceland árið 2021, en hefur að öðru leyti engra hagsmuna að gæta nema eign heilsu. Síðustu sjö ár hef ég daglega neytt kollagen-bætiefna sem m.a. hjálpuðu mér að lækna leka þarma (e. Leaky gut, enhanced intestinal permeability) og langvinnan húðþurrk.

Dr. Lára G. Sigurðardóttir, læknir

HEIMILDIR

1. Dumas J. Memoire sur les propriétés des substances animales considérées sous leurs rapports chimiques. Annales de Chimie et de Physique. 1938;67:284-287.

2. Prévost JL. Recherches sur les substances composantes de la matière animale. Annales des sciences naturelles. 1936;5:273-275.

3. Rich A, Crick FHC. The Structure of Collagen. Nature 1955 176:4489. 1955;176(4489):915-916. doi:10.1038/176915a0

4. Huggins ML. THE STRUCTURE OF COLLAGEN. Proc Natl Acad Sci U S A. 1957;43(2):209. doi:10.1073/PNAS.43.2.209

5. Labat-Robert J, Robert L. Paul Bornstein (1934–2013), a pioneer of matrix biology and pathology. Pathologie Biologie. 2014;62(2):60. doi:10.1016/J.PATBIO.2014.02.008

6. BORNSTEIN P, PIEZ KA. A Biochemical Study of Human Skin Collagen and the Relation between Intra- and Intermolecular Cross-Linking. Journal of Clinical Investigation. 1964;43(9):1813. doi:10.1172/JCI105055

7. Blanco M, Vázquez JA, Pérez-Martín RI, Sotelo CG. Hydrolysates of Fish Skin Collagen: An Opportunity for Valorizing Fish Industry Byproducts. Mar Drugs. 2017;15(5). doi:10.3390/MD15050131

8. Ricard-Blum S. The Collagen Family. Cold Spring Harb Perspect Biol. 2011;3(1):1-19. doi:10.1101/CSHPERSPECT.A004978

9. Lai-Cheong JE, McGrath JA. Structure and function of skin, hair and nails. Medicine (United Kingdom). 2017;45(6):347-351. doi:10.1016/j.mpmed.2017.03.004

10. Oikarinen A. Aging of the skin connective tissue: how to measure the biochemical and mechanical properties of aging dermis. Photodermatol Photoimmunol Photomed. Published online 1994.

11. Kolarsick PAJ, Kolarsick MA, Goodwin C. Anatomy and Physiology of the Skin. J Dermatol Nurses Assoc. 2011;3(4):203-213. doi:10.1097/JDN.0B013E3182274A98

12. Lin X, Patil S, Gao YG, Qian A. The Bone Extracellular Matrix in Bone Formation and Regeneration. Front Pharmacol. 2020;11. doi:10.3389/FPHAR.2020.00757

13. Astruc TT. Connective tissue: structure, function, and influence on meat quality. Published online 2014. doi:10.1016/B978-0-12-384731-7.00186-0

14. Silva TH, Moreira-Silva J, Marques ALP, Domingues A, Bayon Y, Reis RL. Marine Origin Collagens and Its Potential Applications. Mar Drugs. 2014;12(12):5881. doi:10.3390/MD12125881

15. Postlethwaite AE, Seyer JM, Kang AH. Chemotactic attraction of human fibroblasts to type I, II, and III collagens and collagen-derived peptides. Proc Natl Acad Sci U S A. 1978;75(2):871. doi:10.1073/PNAS.75.2.871

16. Yamamoto S, Hayasaka F, Deguchi K, Okudera T, Furusawa T, Sakai Y. Absorption and plasma kinetics of collagen tripeptide after peroral or intraperitoneal administration in rats. Biosci Biotechnol Biochem. 2015;79(12):2026-2033. doi:10.1080/09168451.2015.1062711

17. Yazaki M, Ito Y, Yamada M, et al. Oral Ingestion of Collagen Hydrolysate Leads to the Transportation of Highly Concentrated Gly-Pro-Hyp and Its Hydrolyzed Form of Pro-Hyp into the Bloodstream and Skin. J Agric Food Chem. 2017;65(11):2315-2322. doi:10.1021/ACS.JAFC.6B05679/ASSET/IMAGES/LARGE/JF-2016-05679W_0004.JPEG

18. Ricard-Blum S. The Collagen Family. Cold Spring Harb Perspect Biol. 2011;3(1):a004978. doi:10.1101/CSHPERSPECT.A004978

19. Matsuda N, Koyama YI, Hosaka Y, et al. Effects of Ingestion of Collagen Peptide on Collagen Fibrils and Glycosaminoglycans in the Dermis. J Nutr Sci Vitaminol (Tokyo). 2006;52(3):211-215. doi:10.3177/JNSV.52.211

20. Skov K, Oxfeldt M, Thøgersen R, Hansen M, Bertram HC. Enzymatic Hydrolysis of a Collagen Hydrolysate Enhances Postprandial Absorption Rate—A Randomized Controlled Trial. Nutrients 2019, Vol 11, Page 1064. 2019;11(5):1064. doi:10.3390/NU11051064

21. Milan AM, D’Souza RF, Pundir S, et al. Older adults have delayed amino acid absorption after a high protein mixed breakfast meal. J Nutr Health Aging. 2015;19(8):839-845. doi:10.1007/S12603-015-0500-5

22. Barr B, Levitt DE, Gollahon L. Red Meat Amino Acids for Beginners: A Narrative Review. Nutrients. 2025;17(6):939. doi:10.3390/NU17060939

23. Bischof K, Stafilidis S, Bundschuh L, Oesser S, Baca A, König D. Reduction in systemic muscle stress markers after exercise-induced muscle damage following concurrent training and supplementation with specific collagen peptides – a randomized controlled trial. Front Nutr. 2024;11:1384112. doi:10.3389/FNUT.2024.1384112/BIBTEX

24. Brueckheimer PJ, Costa Silva T, Rodrigues L, Zague V, Isaia Filho C. The Effects of Type I Collagen Hydrolysate Supplementation on Bones, Muscles, and Joints: A Systematic Review. Orthop Rev (Pavia). 2025;17:129086. doi:10.52965/001c.129086

25. Bischof K, Moitzi AM, Stafilidis S, König D. Impact of Collagen Peptide Supplementation in Combination with Long-Term Physical Training on Strength, Musculotendinous Remodeling, Functional Recovery, and Body Composition in Healthy Adults: A Systematic Review with Meta-analysis. Sports Medicine. 2024;54(11):2865-2888. doi:10.1007/S40279-024-02079-0/METRICS

26. Oral Collagen Supplementation: A Systematic Review of Dermatological Applications – JDDonline – Journal of Drugs in Dermatology. Accessed August 27, 2024. https://jddonline.com/articles/oral-collagen-supplementation-a-systematic-review-of-dermatological-applications-S1545961619P0009X/

27. Proksch E, Segger D, Degwert J, Schunck M, Zague V, Oesser S. Oral Supplementation of Specific Collagen Peptides Has Beneficial Effects on Human Skin Physiology: A Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Skin Pharmacol Physiol. 2013;27(1):47-55. doi:10.1159/000351376

28. Proksch E, Schunck M, Zague V, Segger D, Degwert J, Oesser S. Oral intake of specific bioactive collagen peptides reduces skin wrinkles and increases dermal matrix synthesis. Skin Pharmacol Physiol. 2014;27(3):113-119. doi:10.1159/000355523

29. Sibilla S, Godfrey M, Brewer S, Budh-Raja A, Genovese L. An Overview of the Beneficial Effects of Hydrolysed Collagen as a Nutraceutical on Skin Properties: Scientific Background and Clinical Studies. Open Nutraceuticals J. 2015;8(1):29-42. doi:10.2174/1876396001508010029

30. de Miranda RB, Weimer P, Rossi RC. Effects of hydrolyzed collagen supplementation on skin aging: a systematic review and meta-analysis. Int J Dermatol. 2021;60(12):1449-1461. doi:10.1111/IJD.15518

31. Pu SY, Huang YL, Pu CM, et al. Effects of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2023;15(9). doi:10.3390/NU15092080,

32. Edgar S, Hopley B, Genovese L, Sibilla S, Laight D, Shute J. Effects of collagen-derived bioactive peptides and natural antioxidant compounds on proliferation and matrix protein synthesis by cultured normal human dermal fibroblasts. Scientific Reports 2018 8:1. 2018;8(1):1-13. doi:10.1038/s41598-018-28492-w

33. Sun Q, Wu J, Qian G, Cheng H. Effectiveness of Dietary Supplement for Skin Moisturizing in Healthy Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Front Nutr. 2022;9. doi:10.3389/FNUT.2022.895192/PDF

34. Miyanaga M, Uchiyama T, Motoyama A, Ochiai N, Ueda O, Ogo M. Oral Supplementation of Collagen Peptides Improves Skin Hydration by Increasing the Natural Moisturizing Factor Content in the Stratum Corneum: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trial. Skin Pharmacol Physiol. 2021;34(3):115-127. doi:10.1159/000513988

35. Jung K, Kim SH, Joo KM, et al. Oral Intake of Enzymatically Decomposed AP Collagen Peptides Improves Skin Moisture and Ceramide and Natural Moisturizing Factor Contents in the Stratum Corneum. Nutrients. 2021;13(12). doi:10.3390/NU13124372

36. Bolke L, Schlippe G, Gerß J, Voss W. A Collagen Supplement Improves Skin Hydration, Elasticity, Roughness, and Density: Results of a Randomized, Placebo-Controlled, Blind Study. Nutrients. 2019;11(10). doi:10.3390/NU11102494

37. Hexsel D, Zague V, Schunck M, Siega C, Camozzato FO, Oesser S. Oral supplementation with specific bioactive collagen peptides improves nail growth and reduces symptoms of brittle nails. J Cosmet Dermatol. 2017;16(4):520-526. doi:10.1111/JOCD.12393

38. Oesser S, Adam M, Babel W, Seifert J. Oral administration of 14C labeled gelatin hydrolysate leads to an accumulation of radioactivity in cartilage of mice (C57/BL). Journal of Nutrition. 1999;129(10):1891-1895. doi:10.1093/jn/129.10.1891

39. Kumar S, Sugihara F, Suzuki K, Inoue N, Venkateswarathirukumara S. A double-blind, placebo-controlled, randomised, clinical study on the effectiveness of collagen peptide on osteoarthritis. J Sci Food Agric. 2015;95(4):702-707. doi:10.1002/JSFA.6752

40. Dar QA, Schott EM, Catheline SE, et al. Daily oral consumption of hydrolyzed type 1 collagen is chondroprotective and anti-inflammatory in murine posttraumatic osteoarthritis. PLoS One. 2017;12(4):e0174705. doi:10.1371/JOURNAL.PONE.0174705

41. Bello AE, Oesser S. Collagen hydrolysate for the treatment of osteoarthritis and other joint disorders:a review of the literature. Curr Med Res Opin. 2006;22(11):2221-2232. doi:10.1185/030079906X148373

42. García-Coronado JM, Martínez-Olvera L, Elizondo-Omaña RE, et al. Effect of collagen supplementation on osteoarthritis symptoms: a meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Int Orthop. 2019;43(3):531-538. doi:10.1007/S00264-018-4211-5/FIGURES/4

43. McAlindon TE, Nuite M, Krishnan N, et al. Change in knee osteoarthritis cartilage detected by delayed gadolinium enhanced magnetic resonance imaging following treatment with collagen hydrolysate: a pilot randomized controlled trial. Osteoarthritis Cartilage. 2011;19(4):399-405. doi:10.1016/J.JOCA.2011.01.001

44. Liu X, Machado GC, Eyles JP, Ravi V, Hunter DJ. Dietary supplements for treating osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. Br J Sports Med. 2018;52(3):167-175. doi:10.1136/BJSPORTS-2016-097333

45. Zdzieblik D, Oesser S, Gollhofer A, König D. Improvement of activity-related knee joint discomfort following supplementation of specific collagen peptides. Applied Physiology, Nutrition and Metabolism. 2017;42(6):588-595. doi:10.1139/APNM-2016-0390/ASSET/IMAGES/APNM-2016-0390TAB3.GIF

46. Clark KL, Sebastianelli W, Flechsenhar KR, et al. 24-Week study on the use of collagen hydrolysate as a dietary supplement in athletes with activity-related joint pain. Curr Med Res Opin. 2008;24(5):1485-1496. doi:10.1185/030079908X291967

47. Zdzieblik D, Oesser S, Gollhofer A, König D. Improvement of activity-related knee joint discomfort following supplementation of specific collagen peptides. Applied Physiology, Nutrition and Metabolism. 2017;42(6):588-595. doi:10.1139/APNM-2016-0390/ASSET/IMAGES/APNM-2016-0390TAB3.GIF

48. Praet SFE, Purdam CR, Welvaert M, et al. Oral Supplementation of Specific Collagen Peptides Combined with Calf-Strengthening Exercises Enhances Function and Reduces Pain in Achilles Tendinopathy Patients. Nutrients 2019, Vol 11, Page 76. 2019;11(1):76. doi:10.3390/NU11010076

49. Baar K. Stress Relaxation and Targeted Nutrition to Treat Patellar Tendinopathy. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2019;29(4):453-457. doi:10.1123/IJSNEM.2018-0231

50. Zdzieblik D, Oesser S, Baumstark MW, Gollhofer A, König D. Collagen peptide supplementation in combination with resistance training improves body composition and increases muscle strength in elderly sarcopenic men: a randomised controlled trial. British Journal of Nutrition. 2015;114(8):1237-1245. doi:10.1017/S0007114515002810

51. Dressler P, Gehring D, Zdzieblik D, Oesser S, Gollhofer A, König D. Improvement of functional ankle properties following supplementation with specific collagen peptides in athletes with chronic ankle instability. J Bodyw Mov Ther. 2018;22(4):858. doi:10.1016/J.JBMT.2018.09.037

52. Khatri M, Naughton RJ, Clifford T, Harper LD, Corr L. The effects of collagen peptide supplementation on body composition, collagen synthesis, and recovery from joint injury and exercise: a systematic review. Amino Acids. 2021;53(10):1493-1506. doi:10.1007/S00726-021-03072-X

53. Lugo JP, Saiyed ZM, Lau FC, et al. Undenatured type II collagen (UC-II®) for joint support: a randomized, double-blind, placebo-controlled study in healthy volunteers. J Int Soc Sports Nutr. 2013;10(1). doi:10.1186/1550-2783-10-48

54. Bello AE, Oesser S. Collagen hydrolysate for the treatment of osteoarthritis and other joint disorders: a review of the literature. Curr Med Res Opin. 2006;22(11):2221-2232. doi:10.1185/030079906X148373

55. Lugo JP, Saiyed ZM, Lau FC, et al. Undenatured type II collagen (UC-II®) for joint support: a randomized, double-blind, placebo-controlled study in healthy volunteers. J Int Soc Sports Nutr. 2013;10(1). doi:10.1186/1550-2783-10-48

56. Fortun PJ, Hawkey CJ. Nonsteroidal antiinflammatory drugs and the small intestine. Curr Opin Gastroenterol. 2007;23(2):134-141. doi:10.1097/MOG.0B013E328020045A

57. Makareeva E, Leikin S. Collagen Structure, Folding and Function. Osteogenesis Imperfecta: A Translational Approach to Brittle Bone Disease. Published online 2013:71-84. doi:10.1016/B978-0-12-397165-4.00007-1

58. Feng X. Chemical and Biochemical Basis of Cell-Bone Matrix Interaction in Health and Disease. Curr Chem Biol. 2009;3(2):189. doi:10.2174/187231309788166398

59. Tzaphlidou M. Bone Architecture: Collagen Structure and Calcium/Phosphorus Maps. J Biol Phys. 2008;34(1-2):39. doi:10.1007/S10867-008-9115-Y

60. Sroga GE, Vashishth D. Effects of Bone Matrix Proteins on Fracture and Fragility in Osteoporosis. Curr Osteoporos Rep. 2012;10(2):141. doi:10.1007/S11914-012-0103-6

61. Moskowitz RW. Role of collagen hydrolysate in bone and joint disease. Semin Arthritis Rheum. 2000;30(2):87-99. doi:10.1053/SARH.2000.9622

62. Zdzieblik D, Oesser S, König D. Specific Bioactive Collagen Peptides in Osteopenia and Osteoporosis: Long-Term Observation in Postmenopausal Women. J Bone Metab. 2021;28(3):207-213. doi:10.11005/JBM.2021.28.3.207

63. König D, Oesser S, Scharla S, Zdzieblik D, Gollhofer A. Specific Collagen Peptides Improve Bone Mineral Density and Bone Markers in Postmenopausal Women-A Randomized Controlled Study. Nutrients. 2018;10(1). doi:10.3390/NU10010097

64. Moskowitz RW. Role of collagen hydrolysate in bone and joint disease. Semin Arthritis Rheum. 2000;30(2):87-99. doi:10.1053/SARH.2000.9622

65. Silver FH, Horvath I, Foran DJ. Viscoelasticity of the vessel wall: the role of collagen and elastic fibers. Crit Rev Biomed Eng. 2001;29(3):279-301. doi:10.1615/CRITREVBIOMEDENG.V29.I3.10

66. Yamamoto S, Deguchi K, Onuma M, Numata N, Sakai Y. Absorption and Urinary Excretion of Peptides after Collagen Tripeptide Ingestion in Humans. Biol Pharm Bull. 2016;39(3):428-434. doi:10.1248/BPB.B15-00624

67. Shigemura Y, Suzuki A, Kurokawa M, Sato Y, Sato K. Changes in composition and content of food-derived peptide in human blood after daily ingestion of collagen hydrolysate for 4 weeks. J Sci Food Agric. 2018;98(5):1944-1950. doi:10.1002/JSFA.8677

68. Bagheri Miyab K, Alipoor E, Vaghardoost R, et al. The effect of a hydrolyzed collagen-based supplement on wound healing in patients with burn: A randomized double-blind pilot clinical trial. Burns. 2020;46(1):156-163. doi:10.1016/J.BURNS.2019.02.015

69. Cruz MA, Araujo TA, Avanzi IR, Parisi JR, de Andrade ALM, Rennó ACM. Collagen from Marine Sources and Skin Wound Healing in Animal Experimental Studies: a Systematic Review. Marine Biotechnology. 2021;23(1):1-11. doi:10.1007/S10126-020-10011-6/TABLES/4

70. Lee SK, Posthauer ME, Dorner B, Redovian V, Maloney MJ. Pressure ulcer healing with a concentrated, fortified, collagen protein hydrolysate supplement: a randomized controlled trial. Adv Skin Wound Care. 2006;19(2):92-96. doi:10.1097/00129334-200603000-00011

71. Tomosugi N, Yamamoto S, Takeuchi M, et al. Effect of Collagen Tripeptide on Atherosclerosis in Healthy Humans. J Atheroscler Thromb. 2017;24(5):530. doi:10.5551/JAT.36293

72. Graham MF, Drucker DEM, Diegelmann RF, Elson CO. Collagen synthesis by human intestinal smooth muscle cells in culture. Gastroenterology. 1987;92(2):400-405. doi:10.1016/0016-5085(87)90134-X

73. Song W, Chen Q, Wang Y, et al. Identification and Structure–Activity Relationship of Intestinal Epithelial Barrier Function Protective Collagen Peptides from Alaska Pollock Skin. Marine Drugs 2019, Vol 17, Page 450. 2019;17(8):450. doi:10.3390/MD17080450

74. Tariq M AMA. Studies on the antisecretory, gastric anti-ulcer and cytoprotective properties of glycine. Res Commun Mol Pathol Pharmacol. 1997;97(2):185-198.

75. Alcock RD, Shaw GC, Tee N, Burke LM. Plasma Amino Acid Concentrations After the Ingestion of Dairy and Collagen Proteins, in Healthy Active Males. Front Nutr. 2019;6:486289. doi:10.3389/FNUT.2019.00163/BIBTEX

76. Iwai K, Hasegawa T, Taguchi Y, et al. Identification of Food-Derived Collagen Peptides in Human Blood after Oral Ingestion of Gelatin Hydrolysates. J Agric Food Chem. 2005;53(16):6531-6536. doi:10.1021/JF050206P

77. Ráðleggingar um mataræði | Ísland.is. Accessed May 25, 2025. https://island.is/mataraedi-radleggingar-landlaeknis

Deila pistli: